Viti 2020 ishte i tmerrshëm për Evropën: Edhe 2021 nuk pritet të jetë shumë më i mirë

Duhet të mundoheni shumë për të gjetur dikë në Evropë që do të ishte i kënaqur me vitin 2020.

COVID-19, Brexit dhe masakra politike ndërkombëtare e këtij viti kanë goditur kontinentin dhe përkeqësojnë tensionet që kanë mjegulluar për vite me radhë Bashkimin Evropian.

Por këto probleme nuk po shkojnë askund në vitin 2021. Pa bisedime rreth pandemisë, pa Mbretërinë e Bashkuar ose një president amerikan, Donald Trump, si anti Bashkimi Evropian, Brukseli më në fund mund të gjejë hapësirë për të adresuar çështje që kanë dëmtuar bllokun prej kohësh – megjithëse nuk do të jetë e lehtë, raporton cnn.

Në një farë mase, krizat e vitit 2020 kanë maskuar një mungesë dobësie të unitetit në të gjithë BE-në. Për të gjitha ambiciet e larta të Brukselit për integrim më të madh dhe për t’u bërë një forcë globale më vete, ai përballet me shtytje në çështje që ndryshojnë nga aderimi i brendshëm te sundimi i ligjit në një strategji të koordinuar për t’u marrë me Kinën.

Sundimi i ligjit është ndoshta problemi që urgjentisht kërkon një zgjidhje të përhershme, transmeton Telegrafi.

Pas muajsh negociatash të dhimbshme, vendet anëtare të bllokut ranë dakord si për një buxhet afatgjatë, ashtu edhe për një paketë shërimi të COVID-19 që arriti në gati 2 trilionë dollarë. Kombet që janë prekur më keq nga pandemia kanë shumë nevojë për ato fonde.

Sidoqoftë, dy shtete anëtare kaluan një pjesë të mirë të vitit 2020 duke kundërshtuar lirimin e atyre fondeve: Hungaria dhe Polonia.

Qeveritë e Viktor Orbanit dhe Mateusz Morawieckit kundërshtuan fondet që lidhen me respektimin e sundimit të ligjit, e cila nuk është befasuese pasi të dy po hetohen për shkelje në një nivel të BE-së. Akuzat e ngritura ndaj të dy vendeve variojnë nga shtypja e kritikëve të qeverisë deri në minimin e pavarësisë së gjyqësorit.

Gjatë krizës së coronavirusit, janë ngritur shqetësime gjithashtu në lidhje me përdorimin e masave emergjente në shumë kombe të BE-së – përfshirë Hungarinë dhe Poloninë – që frenojnë të drejtat themelore të qytetarëve.

Prej kohësh ishte spekuluar se Brukseli do të përpiqej të lidhte buxhetin e BE-së me shtetin e së drejtës si një mënyrë për të sjellë në thembra shtetet delikuente. Fatkeqësisht, përpjekja për ta bërë këtë gjatë një pandemie dhe recesionit pasues ka forcuar ndikimin e vetos për të cilën çdo shtet anëtar ka të drejtë.

Në këtë rast të veçantë, papajtueshmëria në Budapest dhe Varshavë çoi përfundimisht në një kompromis në Bruksel në të cilin të dy palët dhanë terren, i cili në skemën e madhe të gjërave mund të interpretohej si BE-së duke mashtruar në një nga parimet e saj kryesore.

“Hungaria dhe Polonia mund të jenë rastet më ekstreme. Por shumë kombe të tjera kanë kundërshtuar liritë civile në vitet e fundit”, thotë Jakub Jaraczewski, zyrtar ligjor në Democracy Reporting International.

“Lidhja e sundimit të ligjit drejtpërdrejt me paratë e BE-së nuk është në vetvete një ide e keqe”, shpjegon ai. “Por nëse më shumë se një komb po i tejkalon kufijtë duke shkurtuar liritë dhe duke minuar gjykatësit, ju do të gjeni në mënyrë të pashmangshme këto shtete që mbështesin njëra-tjetrën në një nivel të BE-së, duke minuar gjithçka”, pohoi ai.

Disa zëra me ndikim në Bruksel kishin sugjeruar më parë miratimin e fondeve të Rimëkëmbjes COVID-19, pa Hungarinë dhe Poloninë, duke ecur përpara si 25, sesa 27. Kjo qasje, sidoqoftë, do të kishte mbartur rrezikun e hapjes së një debati tjetër të brishtë brenda BE-së: Pikërisht sa i bashkuar ishte Bashkimi.

Para Brexit, nuk ishte vetëm Britania e Madhe ajo që kishte lëvizje populiste duke nxitur të largohej nga BE-ja. Katër vjet më pas, partitë euroskeptike të Evropës nuk po kërkojnë më të largohen nga blloku – tani ata duan ta marrin atë në vend.

“Është e qartë se elektorati ynë aktualisht nuk kërkon një dalje nga BE-ja, kështu që në vend të kësaj fokusi ynë është të ndërtojmë një mbështetje të mjaftueshme Euroskeptike për ta larguar atë nga katastrofa e afërt e unitetit gjithnjë e më të afërt”, thotë Gunnar Beck, një anëtar i Parlamentit Evropian për partinë e djathtë ekstreme të Gjermanisë, Alternative für Deutschland (AfD).

Beck beson se lëvizja euroskeptike evropiane ka potencial të rritet, edhe pse normaliteti rikthehet pas Brexit dhe Joe Biden, një mbështetës i BE-së, zëvendëson Trump.

“BE ka qenë në krizë të përhershme që nga viti 2010 dhe nuk ka zgjidhur asnjë nga problemet që kanë shkaktuar këto kriza, qoftë kriza e zonës euro, kriza e migracionit apo tani kriza e coronavirusit”, thotë ai.

Viti 2021 do të shohë disa mundësi për ta provuar atë të drejtë ose të gabuar. Zgjedhjet do të zhvillohen në disa shtete anëtare, duke përfshirë në Gjermani dhe Holandë – dy kombe me ndikim në Bruksel. Të dy vendet kanë lëvizje të forta populiste euroskeptike. AfD është opozita zyrtare në Gjermani, ndërsa në Holandë, Geert Wilders – një njeri shpesh i përshkruar si Trump holandez – do të mbrojë pozicionin e tij si udhëheqës i partisë më të madhe të opozitës.

Frika për eurofilët nuk është që këto parti ekstreme të vijnë në pushtet, por që ata nxitën politikanët e zakonshëm deri në atë shkallë sa të përfundojnë duke huazuar retorikën e populistëve. Kjo, pasi ata e dinë mirë, është pikërisht ajo që ndodhi në Mbretërinë e Bashkuar, pasi Nigel Farage rriti presionin ndaj Konservatorëve deri në pikën që nuk kishin zgjidhje tjetër përveç se të thërrisnin referendumin për Brexit.

Kjo ndjesi nuk është asgjë e re në Holandë. Kryeministri i tanishëm, Mark Rutte shkaktoi polemikë gjatë zgjedhjeve të vitit 2017 kur shkroi një letër të hapur kritike ndaj Islamit dhe imigracionit. Në vitin 2020, Rutte ishte kritik ndaj planeve të shpenzimeve të BE-së, duke kërkuar që paratë të mos harxhohen – një veprim i pazakontë për një liberal evropian, transmeton Telegrafi.

Është një model që është përsëritur në shumë vende të tjera të BE-së duke përfshirë Francën, Gjermaninë, Republikën Çeke dhe Austrinë.

Edhe në humbjen elektorale, populistët mund të pretendojnë fitore politike. “Kur populistët zbresin, partitë e zakonshme shohin një mundësi për të marrë ato vota dhe për të kontrolluar krahun e djathtë të partive të tyre. Kur ata miratojnë ide të ekstremit të djathtë, përfundimisht, ajo filtron në nivelin e BE-së dhe ndryshon dinamikën në Bruksel”, thotë Catherine De Vries, profesoreshë e shkencave politike në Universitetin Bocconi të Milanos.

Ndërsa populistët nuk mund të presin të fitojnë pushtet në Gjermani ose Holandë shumë shpejt, ata shohin mundësi për të punuar me kolegët e tyre në Evropë. Franca, Holanda, Gjermania – askush nga ne nuk do të jetë katalizatori i ndryshimit, ne jemi larë shumë shumë nga truri.

Shkalla në të cilën vendet anëtare janë të gatshme të pohojnë veten e tyre luan një rol thelbësor në çështjen tjetër kryesore që do të shqetësojë Brukselin në vitin 2021: Ku duhet të ulet BE-së në skenën ndërkombëtare?

Presidenca Trump e detyroi Evropën të mendonte seriozisht për marrëdhëniet e saj me SHBA-së. Fakti që dikush aq i gatshëm të ishte një forcë përçarëse në Evropë pushtoi zyrën e aleatit më të rëndësishëm të Evropës ishte padyshim shqetësues.

Termi i përcaktuar liri e “autonomisë strategjike” është hedhur në Bruksel në dy vitet e fundit. Me pak fjalë, është synimi i BE-së që të jetë më i pavarur në fusha të tilla si siguria, ekonomia, zinxhirët e furnizimit dhe ndryshimi i klimës, për të përmendur disa.

Në realitet, është një përpjekje e zhveshur për të dalë si një nga tre fuqitë kryesore, përkrah SHBA-së dhe Kinës.

“Evropianët nuk janë nën asnjë iluzion se SHBA-ja do të marr një qëndrim rrënjësisht të ndryshëm ndaj Kinës – Trump ka ndryshuar përgjithmonë narrativën për këtë”, thotë Erik Brattberg, drejtor i Programit të Evropës në Carnegie Endowment për Paqen Ndërkombëtare në Uashington.

“Ndërsa ata janë të lehtësuar që Shtëpia e Bardhë do të jetë më e parashikueshme për Kinën dhe e prirur të koordinojë me partnerët, ata do të rezistojnë ende duke u bërë një çip në tërheqjen e luftës Pekin-DC”, thotë ai.

Kjo do të bëhet e komplikuar për kombet evropiane kur Biden kërkon që kompanitë kineze të ndalohen, ose që evropianët të flasin kundër abuzimeve të të drejtave të njeriut.

Në të vërtetë, qëllimi i BE për t’u sjellë në mënyrë të pavarur nga SHBA u godit në shtëpi këtë javë, pasi udhëheqja e bllokut nënshkroi një marrëveshje investimi me Kinën që do të ishte e paimagjinueshme për çdo president të SHBA-së.

“Shumë vende evropiane, veçanërisht Gjermania, eksportojnë sasi të mëdha në Kinë dhe nuk do të duan të ndërpresin atë fluks të të ardhurave”, shton Brattberg.

Nëse një politikë e përbashkët mbi diplomacinë nuk do të ishte mjaft e ashpër, largimi nga Brukseli për një politikë të përbashkët sigurie dhe mbrojtje ka të ngjarë të shkaktojë një ndarje edhe më të madhe.

Nuk është sekret që presidenti francez, Emmanuel Macron do të dëshironte të shihte Evropën duke kontrolluar më shumë sigurinë e saj. Gjithashtu nuk është sekret që lidershipi në Gjermani, Holandë, Portugali dhe shumë të tjerë janë thellësisht të pakëndshëm në perspektivën e ndërtimit të aftësive të mëdha ushtarake në të gjithë kontinentin.

Me pak fjalë, shumë kombe të BE-së janë mjaft të lumtur me sigurinë e tyre që subvencionohen nga NATO dhe SHBA ndërsa kanë gjithashtu marrëdhënie të thella ekonomike me Kinën dhe Rusinë.

Dhe, siç e ka gjetur Brukseli deri më tani në këto diskutime, është shumë e vështirë të negociosh me ata që janë mësuar të kenë ëmbëlsirën e tyre dhe ta hanë atë.

Viti 2020 ishte shumë i vështirë për BE-në, nuk ka asnjë mënyrë tjetër për ta vendosur atë. Përmes mashtrimeve dhe kthesave të krahëve, ai lundroi rreth çarjeve të ndarjes dhe ka të ngjarë ta bëjë këtë gjatë gjithë vitit 2021.

Nëse ka vullnet politik apo talent për ta bërë këtë pa i zgjeruar ato çarje është një çështje tjetër krejtësisht. /Telegrafi/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *